عناوین مهم
راهنمای جامع جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD): نحوه انجام، مزایا و عوارض
کمردرد شدید و دردهای انتشاری سیاتیک میتوانند انجام سادهترین کارهای روزمره را به یک چالش بزرگ تبدیل کنند. زمانی که علت این دردها فتق یا بیرونزدگی دیسک باشد، بیماران اغلب از ترس عوارض جراحی و دوران نقاهت طولانی، از درمان فراری میشوند. اما امروزه با پیشرفت علم، روشهای نوین و کمتهاجمی مانند جراحی لیزری ستون فقرات و بهویژه روش کاهش فشار دیسک با لیزر از راه پوست (PLDD) امیدهای تازهای را برای بیماران به ارمغان آورده است.
در این مقاله، به زبانی ساده بررسی میکنیم که جراحی لیزری دیسک چیست، چگونه انجام میشود، برای چه کسانی مناسب است و آیا معایبی هم دارد یا خیر.
جراحی لیزری دیسک چه تفاوتی با سایر روشهای جراحی دارد؟
برای درک بهتر جایگاه لیزر در درمان دیسک کمر، باید آن را با سایر روشهای جراحی ستون فقرات مقایسه کنیم:
-
جراحی باز (سنتی): در این روش، جراح برشی نسبتاً طولانی در پشت ایجاد کرده و عضلات را کنار میزند تا به ناحیه درگیر برسد. این جراحی با احتمال آسیب بافتی همراه است و دوران نقاهت آن (بازگشت به کار) گاهی بین ۸ تا ۱۲ هفته طول میکشد.
-
جراحی کمتهاجمی (MISS): با استفاده از یک برش بسیار کوچک و لولههای مخصوصی به نام رترکتور انجام میشود. به دلیل آسیب کمتر به عضلات و بافتها، درد پس از عمل بسیار کمتر و ریکاوری سریعتر است.
-
جراحی لیزری ستون فقرات: این روش نیازی به برشهای عمیق و تیغ جراحی ندارد. در این تکنیک، از یک فیبر نوری لیزری برای سوزاندن و از بین بردن بخشی از هسته دیسکی که روی عصب فشار میآورد استفاده میشود.
عمل PLDD چیست و چگونه انجام میشود؟
روش PLDD (کاهش فشار دیسک با لیزر از راه پوست) یکی از معتبرترین تکنیکهای جراحی لیزری است که از سالها پیش برای درمان دردهای دیسک مورد استفاده قرار میگیرد.
زمانی که دیسک دچار بیرونزدگی میشود، مایع داخلی آن به عصب سیاتیک فشار وارد میکند. مکانیسم عمل PLDD بر یک اصل ساده استوار است: تبخیر آب و بافت اضافی داخل دیسک!
مراحل انجام این جراحی که معمولاً به صورت سرپایی است، به شرح زیر میباشد:
-
بیمار تنها بیحسی موضعی دریافت میکند (گاهی همراه با یک آرامبخش ملایم برای راحتی بیشتر).
-
جراح با کمک دستگاه تصویربرداری اشعه ایکس زنده (فلوروسکوپی)، یک سوزن باریک را مستقیماً و از طریق پوست وارد دیسک آسیبدیده میکند.
-
یک فیبر لیزری بسیار ظریف از درون سوزن عبور داده میشود.
-
انرژی و حرارت دقیق لیزر، مایع و بافت اضافی داخل هسته دیسک را تبخیر میکند. با کاهش حجم و فشار داخل دیسک، فشار از روی ریشههای عصبی برداشته شده و درد بیمار بلافاصله تسکین مییابد.
جراحی لیزری دیسک برای چه بیماریهایی کاربرد دارد؟
باید توجه داشت که جراحی لیزری یک درمان عمومی برای تمام انواع کمردرد نیست و تنها برای شرایط خاصی اثربخش است:
-
درد سیاتیک: دردی که از پایین کمر شروع شده و به باسن، ران و ساق پاها کشیده میشود.
-
فتق دیسک محصور (Contained Disc Herniation): زمانی که مواد ژلهای دیسک به دیواره بیرونی فشار آوردهاند اما هنوز دیواره را پاره نکرده و به داخل کانال نخاعی نریختهاند.
-
تنگی کانال نخاعی: فشار روی اعصاب به دلیل تنگ شدن فضاهای عبور عصب در ستون فقرات.
-
رادیکولوپاتی: دردهای عصبی ناشی از فشردگی ریشه عصب در بخشهای مختلف ستون فقرات.
مزایای عمل دیسک با لیزر
اگر بیمار کاندیدای مناسبی برای این روش باشد، از مزایای بینظیری بهرهمند خواهد شد:
-
کمتهاجمی بودن مطلق: بدون نیاز به برشهای جراحی، بخیه، و از دست دادن خون.
-
عمل سرپایی: بیمار پس از گذشت چند ساعت از پایان عمل مرخص شده و به خانه بازمیگردد.
-
ریکاوری و بازگشت به کار سریع: برخلاف جراحیهای سنتی، بسیاری از بیماران پس از چند روز میتوانند به زندگی عادی و کار خود برگردند.
-
حفظ ساختار طبیعی ستون فقرات: این روش باعث ایجاد بافت اسکار (جای زخم) در اطراف اعصاب نمیشود و ثبات و پایداری ستون فقرات را کاملاً حفظ میکند.
-
تداخل نداشتن با درمانهای آینده: در صورتی که روش لیزری نتواند درد را به طور کامل از بین ببرد، بیمار به راحتی میتواند در آینده از روشهای جراحی دیگر استفاده کند.
معایب، خطرات و عوارض جانبی جراحی با لیزر دیسک
با وجود مزایای فراوان، این روش نیز محدودیتها و عوارضی دارد که باید در نظر گرفته شود:
-
خطر آسیب حرارتی: از آنجا که لیزر حرارت تولید میکند، در صورت عدم مهارت و تجربه کافی جراح، ممکن است بافتهای سالم مجاور مانند اعصاب، استخوانها یا غضروفها دچار آسیب ناشی از گرما شوند.
-
عفونت: مانند هر پروسه پزشکی که شامل وارد کردن سوزن به بدن است، خطر اندکی برای بروز عفونت وجود دارد که معمولاً با رعایت کامل پروتکلهای بهداشتی و تجویز آنتیبیوتیک به حداقل میرسد.
-
احتمال نیاز به جراحی مجدد: تجربه نشان میدهد بیمارانی که از روش PLDD استفاده میکنند، در مقایسه با روشهای استاندارد کمتهاجمی مانند «میکرودیسککتومی»، ممکن است در آینده با احتمال بیشتری به انجام جراحی مجدد نیاز پیدا کنند.
-
عدم کاربرد در موارد پیشرفته: این روش برای دیسکهای شدیداً پارهشده، قطعات دیسکی که داخل کانال نخاعی رها شدهاند، و ساییدگیهای شدید مفصلی به هیچ وجه کاربرد ندارد.
دوران نقاهت پس از لیزر دیسک چقدر است؟
محل ورود سوزن ممکن است برای ۱ تا ۲ روز پس از عمل کمی دردناک و متورم باشد. این مشکل با مصرف مسکنهای ساده و استفاده از کمپرس سرد یا گرم به راحتی کنترل میشود. به بیماران توصیه میشود در ۲۴ ساعت اول پس از عمل، استراحت مطلق داشته باشند. پس از سپری شدن این زمان، میتوان فعالیتهای سبک روزمره را از سر گرفت؛ اما برای بازگشت به ورزشهای سنگین یا کارهای فیزیکی سخت، حتماً باید زمان بیشتری گذشته و تایید پزشک دریافت شود.
روشهای درمانی جایگزین جراحی لیزری دیسک
معمولاً پزشکان متخصص پیش از پیشنهاد هرگونه مداخله جراحی (حتی روشهای مبتنی بر لیزر)، به بیماران توصیه میکنند ابتدا درمانهای محافظهکارانه را امتحان کنند. بهترین روشهای جایگزین و غیرجراحی عبارتند از:
-
دارودرمانی: استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، شلکنندههای عضلانی، و داروهای تسکیندهنده دردهای عصبی.
-
تزریق اپیدورال: تزریق مستقیم داروهای ضدالتهاب استروئیدی (کورتون) در اطراف عصب ملتهب برای کاهش تورم و درد.
-
فیزیوتراپی: انجام اصولی حرکات کششی، اصلاح وضعیت بدنی و تمرینات تقویتکننده عضلات مرکزی برای برداشتن بار اضافی از روی ستون فقرات.
-
درمانهای مکمل: طب سوزنی و درمانهای دستی کایروپراکتیک.
سخن پایانی
جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD) یک پیشرفت چشمگیر در درمان سریع و کمتهاجمی دردهای سیاتیک و فتق دیسک محسوب میشود. این روش با تبخیر بافت اضافی، دردی که سالها باعث آزار بیمار شده است را در زمان کوتاهی تسکین میدهد. با این حال، لیزر همیشه بهترین انتخاب برای تمام بیماران نیست. برای اطمینان از اینکه آیا شما کاندیدای مناسبی برای این عمل هستید یا جراحیهای میکروسکوپی و آندوسکوپی نتیجه بهتری برایتان به همراه دارند، حتماً با یک جراح متخصص و باتجربه ستون فقرات مشورت کنید.
