تومور هیپوفیز

به طور کلی تشخیص هیپوفیز خیلی پیچیده نیست. برخلاف شیوع بالای آدنوم هیپوفیز در جمعیت استفاده گسترده از تکنیک های تصویر برداری با کیفیت بالا به راحتی قابل تشخیص است.

هیپوفیز چیست؟

هیپوفیز، یکی از غدههای موجود در بدن ما است که شبیه یک فندق می باشد و زیر مغز و درون حفره استخوان شب پره )اسفنویید( است و اعمال حیاتی برعهده دارد. 0/5 تا 1/5 گرم وزن دارد.
شرایط فیزیولوژی بدن انسان دایما در حال تغییر است از جمله ضربان قلب- فشارخون – دمای بدن همگی در پاسخ به شرایط اطراف تغییر می کند. سیستم بدن شما دایما به طور مستمر عملکرد های حیاتی را می سنجد و نسبت به آن ها پاسخ می دهد و مدام باید بدن شما را در یک تعادل حفظ کند.
گاهی این سیستم ها غدد هیپوتالاموس و هیپوفیز را شامل می شود. غده هیپوفیز و هیپوتالاموس بخش مهمی از بسیاری از چرخه ها در بدن است. چرخه ای که دیگر غدد بدن را درگیر می کند و از طریق گردش خون به دیگر بافت ها می رسد.
هیپوتالاموس از بسیاری منابع پیام دریافت می کند و به کمک هیپوفیز آن ها را تعدیل یا تنظیم می کند. هورمون های هیپوفیز غدد اندوکراین را تحریک می کنند. یکی از مثال های آن هورمون تیرویید است که در گردن وجود دارد و هورمونی به نام TRH )هورمون آزادکننده تیرویید(تولیدمیکند. TRH از طریق هیپوفیز موجب تولید TSH )هورمون تحریک کننده تیرویید می شوند
TSH از طریق غده تیرویید موجب تحریک تولید هورمون های T3 و T4 میشود.وقتی میزان آن افزایش یابد هورمون تحریک کننده تیرویید کاهش می یابد.

علایم اختلالات هیپوفیز

اختلالات هیپوفیز به شکلی است که گاه فعالیت های آن را افزایش می دهد و یا سرکوب می کند. گاه موجب فشار آوردن به ساختار های اطراف شده و آن ها را درگیر می کند.مثل اختلال در میدان بینایی

 

اختلالات هیپوفیز

روش های تشخیص آن :

  • سی تی اسکن و MRI :از روش های تشخیص هستند ولی گاه بیماران به دلیل سرو صدای ایجاد شده و طول مدت زمان آن راحت نیستند که پیشنهاد می شود با یک همراه باشند.
  • بیوپسی با سوزن از محل ضایعه
  • تست های خونی و ادراری که از طریق چک هورمون ها در خون و ادرار می باشد.

علایم آن:

  • سر درد
  • افسردگی (دپرسیون)
  • تغییرات احساس
  • عصبانی شدن
  • کاهش حافظه
  • کاهش خواب
  • اختلالات جنسی (کاهش میل جنسی)
  • کاهش قدرت اندام ها
  • بی اشتهایی
  • پرخوری
  • افزایش وزن
  • دیابت
  • ناباروری
  • عادت ماهانگی نامنظم
  • ترشح شیری از پستان ها
    گاه یکی و یا چند علایم با یکدیگر همراه هستند.

انواع تومور های هیپوفیز

هیپوفیز در پشت بینی و چشم ها قرار دارد و هورمون هایی ترشح میکند که بسیاری از ارگان های دیگر را درگیر می کند که بیشترین آسیب را به عصب بینایی اپتیک می زند که نزدیک آن قرار دارد و موجب اختلالات بینایی می گردد.
بسیاری از تومور های هیپوفیز علایم ندارند در نتیجه تشخیص داده نمی شوند و یا گاهی کاملا تصادفیبه علت عکسبرداری به دلایل دیگر شناخته می شوند.تقریبا 25 % مردم بدون اینکه بدانند تومور هیپوفیز دارند.

 آدنومای غیر عملکردی

بیشترین تومور شایع هیپوفیز است که هورمون اضافه تولید نمی کند وبیمار متوجه علایم نمی شود مگراینکه تغییر سایز دهد و با فشار به ساختارهای مجاور موجب سردرد و اختلالات بینایی شود. تومور های بزرگ می توانند به سلول های نرمال هیپوفیز آسیب وارد کنند و یا با علایم کاهش تولید هورمون همراه باشد.

 پرولاکتینوما (تولید کننده پرولاکتین)

این تومور های خوش خیم رایج هستند و میزان بسیار زیادی پرولاکتین ترشح می کنند.اگر بیمار خانم باشد میزان ترشح بالای پرولاکتین موجب نامنظم شدن چرخه های قاعدگی می شود و یا حتی ممکن است موجب قطع عادت ماهیانه )آمنوره( شود. این تومور ها موجب ترشح شیر از پستان می شود حتی
زمان غیر از شیر دهی
اگر بیمار مرد باشد موجب کاهش میل جنسی ،کاهش تعداد اسپرم و کاهش میزان موهای بدن می شود.در همین زمان علایم سر درد و مشکلات بینایی نیز خواهند داشت.

 تومور های تولید کننده آدرنوکوتیکوتروپین ACTH

آدرنوکوتیکوتروپین غده آدرنال را تحریک می کند تا استرویید متابولیسم را متاثر کند و گلوکوکورتیکوییدنامیده می شود.این هورمون موجب کاهش قرمزی و تورم )التهاب( در کل بدن می شود همچنین این ها سیستم ایمنی را کاهش می دهند. افزایش ACTH موجب بیماری کوشینگ می گردد که این بیماری موجب ساخت چربی در صورت – گردن – شکم – نواحی پشت و سینه ها می گردد ولی بازوها و پاها

تومورهای CPA  اکثرا تومورهایی خوش خیم و با رشد آهسته هستند و پتانسیل کمی برای بدخیم شدن دارند (حدودا ۱ درصد). اتیولوژی شوانوم وستیبولار ناشناخته است. با این حال، دو نوع اصلی از آن وجود دارد که عبارت هستند از:

نوع پراکنده

این تومورها یک طرفه هستند و اغلب بین چهارمین و ششمین دهه زندگی ظاهر می شوند.

نوعی که با نوروفیبروماتوزیس (NF2) همراه است

رایج ترین نوع این بیماری، نوروم آکوستیک دو طرفه در بیماران جوان تر دارای سابقه خانوادگی مثبت است.NF2  از جهش در کروموزوم ۲۲ ناشی می شود. این جهش، خطر دیگر تومورهای درون جمجمه ای را نیز افزایش می دهد.

تومور های تولید کننده آدرنوکوتیکوتروپین

درمان جراحی:

روز قبل از عمل جراحی بیمار با آزمایش خون و عکس قفسه سینه و نوار قلب جهت بیهوشی بررسی می شود.
راه های زیادی جهت درمان جراحی وجود دارد که بسته به قسمت درگیر تصمیم گیری می شود. عمل جراحی تحت بیهوشی کامل انجام شده و حدودا 3 ساعت به طول می انجامد.
از دو روش می توان جهت جراحی استفاده کرد:

  •  از طریق بینی
  •  از طریق جمجمه

امروزه اکثر جراحی ها از طریق بینی صورت می گیرد به دلیل دسترسی راحت و عوارض کمتر پس از جراحی پروسیجر:تومور از طریق بینی با برداشتن قسمت کوچکی از سینوس اسفنویید (شب پره) صورت می پذیرد و در پایان عمل ، بینی پک شده و به عمل به پایان می رسد.

 

روش های تشخیص اختلالات هیپوفیز

مراقبت پس از جراحی:

ممکن است پس از جراحی به 2 ساعت ریکاوری نیز احتیاج باشد و در صوتیکه از طریق بینی جراحی صورت گرفته است به پانسمان احتیاج است .گاه بعضی از بیماران به درمان با هورمون احتیاج دارند که مهم ترین آن هورمون کورتیزول می باشد.کورتیزول نوعی استرویید است که به بدن جهت مقابله با استرس کمک می کند و داروی رایججایگزین کورتیزول هیدروکورتیزول می باشد. بیمار پس از جراحی باید تحت نظر متخصص جراح مغز واعصاب و غدد باشد. حدود 6 – 8 هفته پس از جراحی باید پیگیری شود و چکاپ از جمله فشار خون و چک دید چشم ها و اسکن از سر صورت پذیرد.

نکات قابل توجه

طی دو سه هفته اول از دستکاری بینی بپرهیزید و اصراری به خارج کردن ترشحات با انگشت، گوش پاک کن یا هر وسیله دیگری نداشته باشید و در صورت احساس خشکی داخل بینی از پماد ویتامین آ برای چرب کردن سوراخهای بینی استفاده نمایید.ممکن است تا دو سه هفته اول به دلیل احتقان و تورم بافت های بینی تنفس از راه بینی برایتان سخت باشد که میتوانید از سرم فیزیولوژی جهت شست و شوی بینی اسفاده کنید و اجازه دهید تا ترشحات خارج شود.

 آیا عطسه و یا سرفه پس از عمل جراحی خطرناک است؟

عطسه و یا سرفه رفلکس های طبیعی هستند و اجازه دهید تا روند طبیعی آن اتفاق بیفتد.بهتر است با دهان بازعطسه کنید چون ممکن است مسیر خروج هوا از بینی مسدود باشد و در طول مدت بهبودی از استعمال دخانیات جدا خودداری فرمایید زیرا هم مسیر هوایی نسبتا مسدود است و هم ترمیم زخم را با مشکل رو به رو می کند.

 آیا خونریزی از بینی خطرناک است؟

درچند روز اول پس از جراحی ممکن است چند قطره خون وجود داشته باشد که طبیعی است و اگر خونریزی شدید از ته حلق و یا بینی را مشاهده می کنید بهتر است به پزشک خود مراجعه فرمایید.

 بهبود زخم شکم

گاه ممکن است جهت پر کردن فضای خالی تومور از چربی زیر جلد شکم و یا فاشیای ران برداشته شود که در این صورت موضع باز شده ، بخیه می شود و مانند هر زخم دیگر به حدود 10 روز یا دو هفته زمان احتیاج دارد تا بخیه ها جوش خورده و سپس کشیده شوند.

عوارض جراحی به ندرت رخ می دهد که شامل :

  •  خونریزی بینی
  • خونریزی داخل مغزی
  •  لیک (نشت)مایع مغزی نخاعی

 

عوارض جراحی هیپوفیز

درمان سکته مغزی + 15 علت سکته مغزی | آیا کرونا باعث سکته مغزی می شود؟

عناوین مهم سکته مغزی (stroke) چیست؟انواع سکته مغزیسکته ایسکمیک :حمله ایسکمیک گذرا یا موقت (TIA) […]

هر آنچه لازم است درباره ام آر آی مغز بدانید

عناوین مهم ام آر آی مغز چیست؟ام آر آی مغز در چه مواقعی انجام می […]

عفونت مغزی قاعده جمجمه: بیماری نادر ولی کشنده

عناوین مهم تعریف عفونت قاعده جمجمهانواع عفونت مغزی قاعده جمجمهعلل بروز عفونت قاعده جمجمهعلایم و […]